Bernhardsingelhistorie

De geraadpleegde bronnen staan vermeld in het colofon. Daarnaast wil ik Marie-Louise v.d. Wijngaard, hoofd Stadsarchief Breda bedanken voor het geheel kosteloos ter beschikking stellen van de foto's van het stadsarchief.
uit: De straten van Breda van Gerard Otten

Bernhardsingel
Raadsbesluit 29 april 1937. (Van 9 maart 1941 tot 1 december 1944 tijdelijk Westersingel.)
Deze naam sluit aan op die van de Julianalaan. Dichtbij de Julianalaan ligt een kort, doodlopend straatje, het restant van de voormalige Lage weg. In de legger van openbare wegen van Princenhage van 1878 komt het Voetpad van de Verlaatsche Vonder naar de Houtbrug, over den dijk langs de rechterzijde der Weerijs voor. Dit voetpad valt dus ongeveer samen met het huidige voetpad in het verlengde van de Bernhardsingel.

Bredase geschiedenis chronologisch

Bernhardsingel werd met de hand uitgegraven

Schetsen uit de geschiedenis van Boeimeer

zie kaart 1890

 

 


Verlaatbrug 1944

Omdat de Verlaatbrug vroeger een belangrijke rol heeft gespeeld, plaats ik hier de beschrijving van de Verlaatstraat:
Raadsbesluit 9 februari 1932.
Voorheen Molendijk, Molenstraat, Lage weg, Weg naar het Verlaat.Voor 1932 werd deze straat of bij de huidige Oosterstraat of bij de Lage weg gerekend. De lage weg lag ongeveer ter plaats van de huidige Julianalaan. Reeds in 1313 stond in het verlengde van deze straat de Ruisenaars Watermolen, die maalde op de Aa of Weerijs. De huidige Verlaatstraat wordt dan aangeduid als de Molendijk en de later Verlaatbrug als de Molenbrug. Deze molen werd gesloopt in 1562 of 1563. De Molendijk komt nog voor in het cijnsboek van de ontvanger van de Nassause Domeinen van 1723. In 1563 werd het voornemen geuit om de Weerijs te verleggen. De rivier stroomde toen ongeveer op de plaats waar zij tegenwoordig ligt. Op diverse kaarten rond 1625 kunen we zien dat er een kanaal loopt van de Weerijs naar de Mark. Op een kaart van 1624 is te zien, dat de Nieuwe Weerreijs afgesloten is door een sluis en dat de Oude Weerreijs nog open is. De kaart van Blaeu uit 1622-1624 suggereert echter precies het tegenovergesteld, namelijk dat de oude loop door een dam afgesloten is. In 1666 wordt in ieder geval gesproken van de keerspuy in de Oude Weerijs. In 1682 werd wat er nog van de Oude Weerijs over was afgesloten en leidde men al het water door de nieuwe loop. In 1933 werd de Weerijs opnieuw een ander bedding gegeven en zo ligt zij weer ongeveer daar waar zij aanvankelijk lag. Een ander woord voor sluis is verlaat. Ook nadat in 1682 de spui aan de Oude  Weerijs verdwenen was, bleef de naam Verlaat rond deze plaats hangen, De Verlaatsen Vonder wordt genoemd in 1803 en de Verlaatsche Vondel in de legger van de openbare wegen van 1870. Karren moesten nog door de rivier heen op een doorwaadbare plaats. In 1881 bouwde men onder beheer van het Oudemannenhuis te Breda een brug aan de zogenaamde Verlaat. Pas in 1925 werd de eigendom van deze brug overgedragen aan de gemeente Princenhage. Rond de eeuwwisseling was het  Verlaet een soort kosteloze badplaats, waar jongens poedelnaakt in de Weerijs zwommen. Henri t' Sas heeft daar een verhaaltje over geschreven.. Op de kaarten van het Hollands kadaster van 1809 wordt de huidige Verlaatstraat bij de Meulenstraat gerekend en op het minuutplan van het kadaster van 1824 en de legger van openbare wegen...... In 1953 kwam de nieuwe Verlaatbrug tot stand in het verlengde van de Julianalaan, waarmee de Verlaatstraat haar doorgaande functie verloor.

 


De Bernhardbrug tijdens de bouw in 1936-1937,
gezien vanuit zuidwestelijke richting


De Bernhardbrug, tijdens de bouw in 1936-1937, gezien vanuit zuid-zuid-westelijke richting


huisnummer 4 rond 1955

Brugflat in aanbouw 1957


Verlaatbrug 1960


Verlaatbrug 1952 (foto Stadsarchief Breda)


RAF-luchtfoto 13-09-1944  zie ook: watwaswaar
 


zicht op stadsgedeelte tussen Julianalaan - Oranjeboomstraat - nieuwbouw K.M.A .- Valkenberg en Markendaalseweg  1967 Fotograaf: Slagboom, T.C.
 


zicht op de hoge waterstand in de Aa of Weerijs tussen Bernhardbrug en Verlaatbrug
1979 Fotograaf Laenen, A.
 


kop Bernhardsingel Julianalaan 1947


Gezicht op de Verlaatbrug met op de achtergrond rechts de Verlaatbrug en links de kerk in de Oranjeboomstraat, gezien vanuit het oosten Datum: 1952- 1952 Fotograaf Schreurs

 

 
de Bernhardbrug


(foto Stadsarchief Breda)


(foto Stadsarchief Breda)

Oorlogsschade  aan de Bernhardbrug 1944, dek vernield, een landhoofd zwaar beschadigd.

In 1936 werd deze brug gebouwd tot 1952 is als noodoplossing de oude Gasbrug geplaatst. In 1954 was de nieuwe brug gereed.

De nieuwe Bernhardbrug datum onbekend, waarschijnlijk is deze foto gemaakt ter ere van de nieuwe straatverlichting.


(foto Stadsarchief Breda)


(foto Stadsarchief Breda)

Ook van deze foto is de datum niet met zekerheid te zeggen waarschijnlijk rond 1954.  Duidelijk is de Vincent van Goghstraat te zien. Ook is niet bekend ter ere waarvan het welkomstbord is opgesteld. 

Hiernaast treft de aanbesteding (maart 1937)voor de eerste werkzaamheden aan de Bernhardsingel; de aanleg van het riool voor het bedrag van ƒ7200,=. Klik op de afbeelding voor een vergroting.

 

rioolrekening1937.JPG (80940 bytes)

paragraaf 21 van de aanbesteding........

 Klik op de afbeelding voor de vergroting.

  thumbernhardbrug1.JPG (25371 bytes)  thumbbrugverl2.JPG (20553 bytes)  thumbbrugwelkom4.JPG (26801 bytes)  thumbverlaat3.JPG (40901 bytes)

kaart van Breda 1652

 uit: Blaeu's Toonneel der Steden

(terug naar boven)